آموزشی

باسمه تعالی

جمهوری اسلامی ایران

اداره کل آموزش و پرورش استان مازندران

اداره آموزش و پرورش شهرستان نکا 

چگونه توانستم مهارت خواندن دانش آموزم رادرکلاس تقویت نمایم؟

عنوان  پژوهش:

 

 

معلم پژوهنده : یدالهی

سابقه خدمت : 20 سال

پست سازمانی  : آموزگار

رشته تحصیلی  : آموزش ابتدایی

آخرین مدرک تحصیلی  :  

دوره تحصیلی  :  ابتدایی

نام دبستان : 

نام شهرستان :  نکا

سال تحصیلی : 96-1395

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فهرست مطالب

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فهرست مطالب

عنوان                                                                                                                                            صفحه                                                                                                                                                    

 

تقدیم به ..................................................................................................................الف

تقدیروتشکر ..............................................................................................................ب

چکیده .......................................................................................................................ج

مقدمه ..........................................................................................................................1

بیان مسأله ..........  ................................................................................................2 تعاریف متغیر ...................................................................................................3  

اهمیت وضرورت مسئله ....................................................................................4    

اهداف تحقیق ................................................................................................5

سئوالات تحقیق .................................................................................................5 

فرضیه تحقیق ...............................................................................................5           روش های گردآوری اطلاعات(شواهد1) ...........................................................6  

تجزیه وتحلیل داده ها واطلاعات جمع آوری شده ..........................................8          راه حل های پیشنهادی .....................................................................................9          دلایل انتخاب راه حل ........................................................................................10    توصیف اقدامات انجام شده پس از تصمیم گیری ..............................................11    روش های گردآوری اطلاعات(شواهد2) .............................................................13      نتیجه گیری .......................................................................................................14پیشنهادات ...........................................................................................................16منابع ومأخذ .............................................................................................................17                                               برگه هاي ضمائم وپيوست ها ..................................................................................18

  

 تقدیم به :

 

به اولین شهیده ولایت وامامت  ،

حضرت فاطمه (س) که باحجاب خویش

 

 

 

 

 

 

 

الف

 

 

 

 

 تقدیر وتشکر

 

« ازدست وزبان که برآید              کزعهده شکرش بدر آید.»

حمدوسپاس خدای بزرگ وبی همتا راکه توانایی ام داد، تابنویسم وبا افکارواندیشه های خود دریافت هایم از لابه لای کتاب دراین مجموعه گردآوری نمایم وآن رابه دوستداران علم و ادب تقدیم کنم. سپاس وتشکر ازمسؤل ضمن خدمت شهرستان نکا آقای فضلی و کلیه کسانی که در تهیه وتدوین این پژوهش  مرا یاری دادند،کمال تشکر رادارم.

باشد که هدیه ناچیز مورد قبول آنان قرار گیرد.

محقق:   یدالهی

بهار 1396

 

ب

چكيده

پژوهش حاضر به منظور تقویت مهارت های خواندن  دانش آموز در پایه اول یکی از مدارس شهرستان نکا انجام شد .بررسی اولیه نشان داد دانش آموزانی که در روان خوانی ضعیف هستند. معدل نمرات روان خوانی دانش آموزان در   پیش آزمون قابل قبول بود. پس از انجام مطالعات  کتابخا نه ای و اجرای فعالیت ها ومصاحبه واسناد ومدارک های مربوط علل ضعف دانش آموز در روان خوانی به دو گروه طبقه بندی شد. الف:عوامل مربوط به توانایی های دانش آموزان ب:عوامل مربوط به انگیزش.   جهت حل مشکل موجود دو روش به اجرا در آمد . 1- استفاده از بازی  کارت های حافظه   آموزشی زودآموز 2-تهیه تابلو  ارزشیابی توصیفی .  نتایج پیشرفت خوبی را نشان داد و معدل  نمرات روان خوانی دانش آموزدر پس آزمون  به خوب  رسید. معاون مدرسه نیز در ا رزشیابی که از دانش آموز به عمل آورد رشد مهارت های خواندن را مطلوب تشخیص داد. در پایان بر نقش استفاده از بازی های آموزشی و به کار گیری روش های نوین در بالا بردن انگیزش دانش آموزمانند تابلوی ارزشیابی توصیفی تاکید شد.                                                       در جمع بندی اولیه یافته هایی که از طریق مصاحبه مربوط به همکاران ، والدین و مصاحبه با مدیرومعاون مدرسه ، معاون اجرایی و دست اندرکاران به  دست  آمد  علل  ضعف  دانش آموزان در مهارت  خواندن چنین عنوان شد .

 1 -  کاربیش از حد والدین و عدم رسیدگی به امور تحصیلی فرزندان                                                         2 - سطح سواد پایین والدین

      3 - عدم رشد و پختگی کافی دانش آموزبه دلیل اینکه دوره آمادگی نتوانسته خوب آموزش ببیند .

     4- عدم بهره گیری دانش آموزان از وسایل آموزشی  و رسانه های آموزشی

    5- عدم بهره گیری از روش های نوین در تدریس

   6-  انگیزه های پایین دانش آموزان و پایین بودن سطح محرک های انگیزشی                                            7 - کم دقتی دانش آموزوتوانایی درخواندن نوشتن

 

 

 

 

 

مقدمه

    اینجانب سکینه یدالهی آموزگار دبستان شهید آهنگری  ازشهرستان نکا درسال تحصیلی 96- 1395  به مدت یک سال دراین دبستان مشغول خدمت می باشم .دبستان فوق درخیابان راه آهن نکا با 13 کلاس وبا داشتن 300 نفر دانش آموز در دو دوره اول ودوم ابتدایی و درکلاس اول با تعداد 17نفردانش آموز  بنده مشغول کارهستم.                                                                                                                                                                                      اقرأباسم ربک الذی خلق بخوان به نام پروردگاری که تورا خلق کرده است(سوره علق آیه 1)                                خواندن از جمله وسایل مهم فهمیدن در دنیای کنونی است. فرد می تواند نتیجه ی تحقیقات و مطالعات دیگران را که مدّتها به درازا کشیده است ، را ازطریق خواندن در مدّت زمان کوتاهی فرا گیرد .خوب خواندن از عوامل مهّم پیشرفت و سرگرمی ولذّت بردن ورفع خستگی است. امروز باید به کودکان خود خواندن را بیاموزیم تا فردادبتوانند بخوانند ویاد بگیرند. نکته ی مهّم در امر خواندن توجّه وتأکید بر امر فهمیدن می باشد نه صرفاً که به صورت عادت در آمده است .یکی از علل ضعف  دانش آموزان در دروس مخصوصاً ضعف در حل کردن مسئله های ریاضی ، نفهمیدن آنها مربو ط به ناتوانی آنها در روخوانی و عدم درک  مطالب  می باشد .اغلب مشاهده می شود دانـش آموزی مطلبی را می خواند یا اولیـای او عقیده دارند مرتّب درس می خواند اما نمی فهمد یا دانش آموز دیگری با وجود این که تلاش می کند اما در املانویسی مشکل دارد تمام این اشکالات بر می گردد به ضعف دانش آموز در روخوانی و آگاه نبودن او به روش مطالعه . یک معلّم آگاه وعلاقه مند به شغل معلّمی باید ابتدا روشهای مطالعه وروان خوانی را به دانش آموزان خود بیاموزد وسپس  در پی برطرف کردن اشکالات در دروس دیگر باشد و این مقدور نمی باشد مگر این که خود معلّم از روشهای مختلف مطالعه و روان خوانی اطّلاع کافی داشته باشد .خواندن، از مهّمترین مهارتهایی است که کودکان در مقطع ابتدایی، بدان دست مییابند و کسب این مهارت، مبنایی برای کوششهای تحصیلی آیندهی آنها خواهد بود. اما خواندن در تربیت مقولهی سادهای  نیست.  این مهارت دارای فرآیندی بسیار پیچیده و  مراحل گوناگونی است.   خواندن  از مهّمترین مهارت های پایهای برای رشد تواناییهای درونی کودکان است، که مورد توجّه محقّقان فراوانی قرار گرفته است. ناتوانی در خواندن و نوشتن معمولاً مشکلات زیادی را برای دانشآموز ناتوان در یادگیری به وجود میآورد. یادگیری خواندن در کودکان بهنجار همانند دیگر رفتارهای کودکان دارای مراحل و توالی مشخصی است. تحوّل مهارتهای زبانی، گوش دادن، سخن گفتن، تحول حرکتی، تمیز دیداری و شنیداری، تحول مفهوم و تفکر شناختی، توانایی دقّت و تمرکز حواس در انجام فعّالیّتها تحت عنوان پیش نیازها، همخوانی بین صوتها و نمادهای بینایی حروف، شناخت کلمه، لذّت بردن از خواندن کلمه ها و در نهایت درک و فهم مطالب، از جمله مهارتهای اساسی در فرآیند خواندن محسوب می شوند.اما برخی از کودکان،  به رغم دریافت آموزش کافی و برخورداری از بهره هوش بهنجار و با وجود برخورداری کامل از سلامت جسمانی و روانی قادر به یادگیری خواندن حروف و کلمات نیستند و در این زمینه با مشکلاتی روبرو هستند. این کودکان به هنگام خواندن اشتباهات متعدد و گاهاً متفاوتی مرتکب می شوند. که با تجزیه و تحلیل این اشتباهات، می توان راه کارهای مناسبی برای رفع آنها به کار گرفت. هر کدام از ما معلمین موارد زیادی از این گونه دانش آموزان را در کلاسهای خود داشته ایم. اما پرسش اینجاست که در برخورد با این گونه دانش آموزان چه کاری می توان انجام داد؟                                                                                                                                آنچه دراین پژوهش می خوانید مربوط به دانش آموزی بنام فاطمه در اوایل سال خیلی کم رو ، همچنین خجالتی که اصلا اعتمادبه نفس نداشت که هرکاری کردم بامن صحبت کند حرف نمی زد و بی توجهی او ، عدم مهارت درخواندن در کلاس باعث شد  نظر مرا به خود معطوف نمود تصمیم گرفتم در مورد این دانش آموز تحقیق کنمکه با راههای مختلف توانستم مهارت خواندن او را تقویت نمایم. ؟

 

بیان مساله

فاطمه  دانش آموزی در پایه اول درسال تحصیلی 96-1395  در یکی ازمدارس شهرستان نکا مشغول به تحصیل می باشد.تعدادخانواده ی آن ها چهار نفر و وی دومین فرزند خانواده اش که با پدر و مادرش زندگی می کند.درهفته های اوایل سال تحصیلی فاطمه هر روز صبح دیر به مدرسه می آمد وغیبتش هر روز تکرار  می شد و علت را ازمادرش می پرسیدم جواب قانع کننده ای به من نمی داد  ازدانش آموز سوال می کردم گریه وزاری می کرد وجواب نمی داد.بعد ازمدتی که ازمدرسه می گذشت متوجه شدم اگرهمین روش ادامه پیدا کند درس او روز به روز ضعیف تر خواهد شد.  به دلیل عدم رغبت  در یادگیری دروس وعدم تما یل به شرکت درفعالیت های گروهی ،تصمیم گرفتم علل این مشکل راریشه یابی نمایم  ودرجهت رفع یا کمتر کردن مشکل اقداماتی را انجام دهم . آنچه مدنظر است این است که دانش آموزان در سال اول دبستان باید را با شکل نوشتاری پاره ای از کلمات که از قبل شنیده اند و معنی آنها را می دانند آشنا می شوند و خواندن کلمه را نیز به آنها  یاد می دهیم . این کار به دو روش انجام می گیرد: در بعضی از مدرسه ها  ابتدا به شناخت کلمه به طور مستقل می پردازند که این روش تقریبا در همه برنامه های زبان آموزی رایج در پاره ای از کتاب ها از همان ابتدا به کودک یاد می دهند که شکل یک کلمه را به طور کامل بشناسد و معنی آن را یاد گیرد. در دومین روش  روی آموزش «آواها» تکیه می کنند. ابتدا صدایی را که هر حرف الفبا نماینده آن است آموزش می دهند و بدین ترتیب کودک یاد می گیرد که به طور همزمان، هم صداها را بشناسد و هم کلمه ها را.

 

 

 

تعاریف متغیر

توانستن : توانایی داشتن، توانابودن، قدرت کاری داشتن .  فرهنگ معین، 1387

مهارت :مترادف مهارت: احاطه، استادی، تبحر، تردستی، ترفند، تسلط، چالاکی، چربدستی، چستی، حذاقت، خبرگی، زبردستی، سررشته، فراست، ماهری، چیره دستی، کاردانی

مهارت فرهنگ فارسی عمید 1377

۱. ماهر بودن در کاری.
۲. استادی، زیرکی، چابکی و زبردستی در کار.

تعریف خواندن :  خواندن فرآیندی پویا و تعاملی است که هم خواننده و هم محتوا در آنچه آموخته می شود  سهیم می باشند بعضی خواندن را تفسیر معنا دار نمادهای کلامی نوشته شده یا چاپ شده تعریف کرده اند . و به عقیده بعضی دیگر ، خواندن برخورد معنا درا با متن است به هر حال خواندن مهارتی است که شاید همه آن را عادی می شماریم ولی در اصل خواندن ، فرآیندی است عالی و پیچیده که جزئیات متعددی را در برمی گیرد . 

مترادف خواندن: تلاوت، قرائت، تلاوت کردن، قرائت کردن، مطالعه کردن، فرا خواندن، نامیدن، نامگذاری کردن، آواز خواندن، نغمه سرایی کردن، نغمه گری کردن، زمزمه کردن، درس خواندن، تحصیل کردن، آموختن، یاد گرفتن، طلبیدن، درخواست کردن

متضاد خواندن: نوشتن، کتابت .فرهنگ معین ، 1387

 

 

 

 

 

اهمیت وضرورت مسئله

یک معلم برای افزایش توانایی خواندن در دانش آموزان کلاس خود ،هر چه بیشتر تمرین کند و آنان را به خواندن در منزل تشویق نماید .باعث بهتر مهارت خواندن دردروس خواهدشد. اخیراً ارتباط مهمی بین خواندن دانش آموزان در منزل و توانایی های آنان در خواندن گزارش کرده اند . خواندن در منزل تأثیرات بسیار مثبت بر مهارتهای خواندن دانش آموزان دارد . به بیان دیگر ، مهارت خواندن در دانش آموزان با خواندن برای پدر و مادر و اعضای خانواده و تشویق شدن توسط آن ها ، باعث تقویت دروس می شود .

بد نیست بدانیم که در تجزیه و تحلیل نتایج آزمون بین المللی پرلز که توسط یک مؤسسة هلندی در ۳۵ کشور جهان و از جمله ایران بین دانش آموزان کلاس چهارم ابتدایی در رابطه با خواندن به عمل آمد و کشور ما در رتبة سی و دوّم قرار گرفت و کشورهای سوئد ، انگلیس و آمریکا رتبه های اول تا سوم را کسب نمودند مشخص گردید که در این کشورها والدین دانش آموزان شرکت کننده در آزمون به مطالعه اهمیت بیشتری می دهند بطوریکه والدین این دانش آموزان حداقل ۶ ساعت در هفته در منزل مطالعه می کنند و همچنین لااقل صد جلد کتاب مخصوص کودکان در خانه موجود می باشد .

برای رفع نقیصه و تقویت مهارت خواندن در کودکان هماهنگی لازم بین سه نهاد خانه ، مدرسه و رسانه ها ضروری به نظر می رسد . اما آنچه والدین می توانند برای تقویت مهارت خواندن در فرزندانشان انجام دهند عبارت اند از :

نوشتن حروف یا کلمات ( بازی کردن با اسباب بازی های الفبایی ) ، استفاده از کامپیوتر برای انجام فعالیت مربوط به خواندن ، تماشای برنامه های تلویزیونی با زیر نویس ، کتاب خواندن ،قصه گفتن ، خواندن شعر و سرود ، بازی با کلمات ، خواندن تابلو ها و علائم راهنمایی و رانندگی در خیابان ،خواندن تابلوها و برچسب ها با صدای بلند .

  به هر حال باید باور کنیم که برای نهادینه کردن مهارت خواندن ، امر خواندن باید از کودکی آغاز شود تا در آینده به صورت یک عادت مثبت و مفید متجلّی گردد.بنابر آنچه باید بدانیم بین است که مهارت خواندن درکوتاه مدت باعث تقویت اعتمادبه نفس وباعث بیان ایده وعقیده خویش رادردیگردروس تقویت نماید.همچنین مهارت خواندن دربلند مدت باعث می شود دانش آموز دوره ابتدایی درسنین حساس وپایین  قرار دارند،اگر این اختلال رفتاری دراین مقطع سنی موردتوجه وسپس درمان قرار نگیرد ،سبب یافتن مشکل درخواندن ونوشتن فرد درجامعه ودر سنین بالاتر خواهد شد . نتایج این تحقیق به معلمان رهنمودهای مفیدی درجهت مبارزه با عدم مشکل خواندن دانش آموزان در مدارس ارائه می دهدکه مشکل خودرادرکلاس درس برطرف نمایند.

فرضیه های پژوهش:

با توجه به این که مهمترین و اساسی ترین هدف خواندن ، فهمیدن مطالب است و خوب خواندن باعث بهتر و سریع تر شدن یادگیری است واین که راه وروش یادگیری بهتر از یاد دادن است تصمیم گرفتم به جای پرسش و پاسخ های مکرربه او در کم شدن مشکلش کمک کنم .

-       ضعف در روخوانی باعث ضعف دروس دیگر شده است .

-       توانایی کنترل تنفّس در بهتر خواندن تأثیر دارد .

-       تقویت حافظه ی شنیداری باعث بهتر خواندن می شود .

-       تقویت حافظه ی دیداری باعث بهتر خواندن می شود .

-       درست خواندن باعث درک بهتر مطالب می شود.

-       طرح سوال از درس باعث در ک بهتر آنچه خوانده می شود.

 

گردآوری اطلاعات (شواهد1):

 برای آگاهی از میزان  توانایی های دانش آموز در مهارت  ، خواندن آزمونی را براساس  محتوای مواد تدریس شده به صورت شفاهی تدارک دادم و نمره های آنها را برای ارزیابی بیشتر ثبت نمودم .

 

 

               جدول نمرات  دانش آموزرا نزد معاون مدرسه  و همکاران بردم  .  مدیر که قبلا برای  ارزیابی دانش آموزان به کلاس آمده بود  و ضعف  دانش آموزرا در مهارت های خواندن متذکر شده بود ، تاکید کرد فعالیت های انجام شده در امر یادگیری را کافی نمی داند و  باید در  روش های تدریس شده تجدید نظر به عمل آید .  همکاران معتقد  بودند  سطح نمرات دانش آموزان پایین است و برای بهبود وضع موجود اولا : زمینه ها و ریشه های  ضعف دانش آموز بررسی شود  و دوما :  از طریق ارتباط  با سایر همکارانی که در پایه اول تدریس می نمایند موضوع مطرح وراهکارهای مناسب اتخاذ گردد .

الف-راهكارهاي انجام شده توسط معلمان در كلاس:

استفاده از روزنامه و يا مجله براي شناخت حروف و كلمه

استفاده از كتاب داستان در زنگ كتابخواني و پرسش از درك مطلب

 استفاده از متن هاي معلم ساخته و داستاني در هر درس

 علاقمند كردن دانش آموزان به انجام تحقيقاتي مانند؛يافتن معاني اسامي خودشان،نوشتن مراحل رشد گياه،فوايد جانوران،گردش آب و تهيه گزارش دادن.

آموزش فن خواندن( لحن و صدا )

درست كردن لغت نامه توسط دانش آموزان

دلپذيركردن زنگ املا و استفاده از انواع املاها(تقريري،كارتي ، پاي تابلو ، هوانويسي ، گروهي ، املا دانش آموز ساخته ، املا ناقص و املا تصويري )

استفاده از روش هاي نوين تدريس ( پروژه ، ايفاي نقش ، گروهي و كاوشگري )

 خلاصه كردن داستان

 استفاده از متن هاي تصويري در خواندن

 برگزاري كنفرانس هاي دانش آموزي

اجراي نمايش از متن هاي داستاني كتاب

ب- راهكارهاي انجام شده در منزل:

خواندن كتاب قبل از خواب

تهيه كتاب به سليقه بچه ها

داشتن كتابخانه كوچك در منزل

تشويق در زمينه حفظ شعر

انجام بازي ها مثل اسم - فاميل

خواندن تابلوها و برچسب ها توسط كودك

پيدا كردن آدرس توسط كودك

گوش دادن مادر به هنگام خواندن كودك

پرسش از درك مطلب آنچه كه خوانده شد

مطالعه پدر و مادر در حضور كودك

خريد از فروشگاه با نظارت مادر

 

3-يافته ها :

بالاتر بودن عملكرد دانش آموزان پايه اول با استفاده از كتابخانه مدرسه در مقايسه با كلاس اولي هاي سالهاي قبل

شركت دانش آموزان پايه اول در مسابقه قصه خوانی و بیان خاطره

شركت درکارگروهی دانش آموزان  مثل  طرح طرح جابربن حيان

گزارشی وبیان کردن از بازديدگردش علمی گلخانه درروستای آلوکنده توسط او

4- بحث و نتيجه گيري :

نتايج بدست آمده نشان مي دهد كه دانش آموزان در پايان سال به اين مهارتها دست پيدا كرده اند. متن را به راحتي خوانده و به سؤالات درك مطلب پاسخ مي دهند.

از متني گه خوانده اند نتيجه گيري مي كنند.

 چون و چراي معنايي متن را توضيح مي دهند.

  توانايي لازم را براي درك داستان ناتمام و به اتمام رساندن آن دارند .

راه حل های پیشنهادی :

1-    دادن مسئولیت درکلاس وانجام فعالیت کلاسی.

2-   شناسایی توانایی هاواستعدادهای وی وتلاش در جهت رشدوشکوفایی آنها.

3-  تشویق دانش آموز به خاطر کوچکترین موفقیت های او.

4-   عدم مقایسه با دیگر دانش آموزان.

5-   صحبت با اولیا.

6-   شرکت دادن درفعالیت های پرورشی.

 

دلایل انتخاب راه حل:

1-ازدلایل انتخاب راه حل اول یعنی دادن مسئولیت درکلاس وانجام فعالیت کلاس این بود که حضور موثرفاطمه رادرکلاس افزایش داده واز پرجنب وجوش بودن وبی حالی وی جلوگیری نمایم.همچنین ترس ناشی از پذیرش مسئولیت را دروی از بین ببرم.این راه حل می تواند مهارت خواندن  وفعالیت وتلاش وی راافزایش داده وحضوروی رابه عنوان دانش آموزی با انرژی کار آمد و موثرنشان دهد.                                                                

  2- باشناسایی استعدادها وتوانایی ها می توان جهت شکوفایی و رشد آنها ونیز بالندگی بیش ازبیش فاطمه برنامه ریزی نمود.توانایی هایی که درپس مشکلات روحی وجسمی وی پنهان شده اند وعدم بروز آنها بردامنه مشکلات می افزاید .عدم رسیدگی به آنها آینده وی را تاریک ونامشخص می نماید حضور وی قرارداده است وقسمتی ازاین وظیفه درسال تحصیلی حاضربرعهده بنده قرارداده شده است.                                                               

     3- عامل تشویق درصورتی که به موقع ودرقبال فعالیتی هرچندکوچک باشداثرمطلوب خود راخواهد گذاشت.درموردخاصی همچون فاطمه  که تاکنون ترس او باعث پیشرفت وارتباط بادیگران شده است سعی کردم ترس او را کم کنم وبا مشاهده فعالیت و رو به رشد بودن،تغییری مثبت می باشدکه بایستی به شیوه های درست تقویت گردد.درمواقعی که کمکی به کلاس یا معلم می کند تشکر از او ودر حضور دیگران و نیز تشویق به موقع وی اثر ماندگاری بر وی گذاشته وافزایش رفتار های خوب او را باعث می شود.                                            

        4- هرفرد توانایی ها،روحیات واخلاق خاص خودش رادارد.مقایسه کردن درصورتی که درکارهای  مثبت باشداثرآن نیز تقویت کننده رفتارخواهد بود. امادرموردفاطمه توجه به شرایط وی مقایسه نمودن مخصوصاً در انجام تکلیف نباید صورت بگیرد زیراباعث دلسردی وی خواهدشد و همین اقدامات مثبت اندک را نیزانجام نخواهد داد.بلکه صرفاً بایستی باگذشته خوش مقایسه انجام گیرد تاخودش نیز درجریان پیشرفت  وروند رو به رشدش قرار گیرد.

5 - مطمئناً اولیای دانش آموزان به دلیل زندگی مستمر ودر کنارهم بودن دائمی از بدو تولد ،بیشترباشرایط جسمانی وروحی وروانی آنها آشنا هستنددرنتیجه ارتباط همیشگی با اولیا مخصوصاً والدین فاطمه که از مشکلات گفته شده رنج می برد می تواند ازبسیاری ازرفتارهای وی رمز گشایی نماید.لذابه عنوان یک راهکار تلاش نمودم تاارتباط خودم راباآنها مخصوصاً مادرش افزایش دهم ودرجریان تغییرات ایجاد شده قرار گیرم.

6- باتوجه به پیگیری مستمرشرایط فاطمه توسط مادر وی برآن شدم .تابیش ازپیش درجریان شرایط زندگی خانوادگی آنها ونحوه ی برخورد والدین با وی قرار بگیرم.دراین بین متوجه شدم که پدر وی تمام مسئولیت هارا برعهده مادرش قرارداده است  . باتوجه به این که فاطمه  دومین فرزند خانواده می باشد.مادرش تمام وقت خود راجهت بهبودشرایط وی اختصاص داده است.باصحبت های فراوان از مادرش خواستم سعی کند وابستگی شدید خودش را با راهکارهای مناسب کاهش دهد.دلیل انتخاب این راه حل این بودکه مادرش ساعت ها درخانه همراه وی بود.ومسئولیت هایی که درفعالیت های پرورشی سرود ،قرآن و...تمرین کرده ودرسرصف اجرا نماید.

توصیف اقدامات انجام شده پس از تصمیم گیری :

1- با توجه اینکه فاطمه از جمع فراری بودوسعی می کرد دربیشتر اوقات تنها باشد برآن شدم تا کاری کنم که حضورش درکلاس مشخص تر و ارتباطات  وی با دیگردانش آموزان بیشترازپیش باشد. لذا بادادن مسئولیت های متعدد در کلاس که جمع آوری تکالیف بچه ها وپاک کردن تابلو،بردن برگه حضوربه دفتر آموزشگاه از جمله ی این موارد بود دراین راستا کوشیدم .برای دادن مسئولیت درکلاس وانجام فعالیت کلاسی با عنایت با اینکه فاطمه تنهایی از مسئولیت هایش بر نمی آمد لذا یکی ازدانش آموزان را نیز به عنوان همراه وهم یاری بر گزیدم وخودم نیز به طور نامحسوسی آنها را زیر نظر گرفتم . همیشه سعی می کردم تا طریقه صحیح وبه موقع انجام دادن کارها رابرایش شرح دهم.دربسیاری از موارد خودم کاری را انجام می دادم وسپس از او می خواستم تا مثل من کارش را ادامه دهد.

2- بامشاهده فعالیت های وی پی بردم که فاطمه  می تواند به خوبی وزیبایی سخن بگوید وآداب اجتماعی رارعایت نماید .لذا سعی نمودم دردرس هایی همانند جمله نویسی ،فارسی یا علوم که می بایست به سئوالات شفاهی پاسخ گوید وی را نیز در پرسش وپاسخ ها شرکت دهم وتلاش کردم در آنجا که وقت اجازه می داد برای رسیدن به پاسخی صحیح از طرف او منتظر بمانم .درحین تلاش های فاطمه درکلاس متوجه شدم وی می تواند خواسته های خود را به خوبی بیان کند وارتباط مناسبی با دانش آموزان ونیز با همکاران دیگر برقرار نماید .او می تواند به خوبی صحبت کند در نتیجه سعی نمودم در مواقعی که کاری با عوامل دفتری آموزشگاه یا دیگر همکاران داشتم.فاطمه را مامورانجام این کار نمایم.

3-بعد از انجام هر عمل مناسب وجمعی که قبلا از فاطمه  ندیده بودم نیز با اقدامات مثبتی که او در کلاس وایفای وظایف محوله انجام می داد به تشویق وی درحضور دیگر دانش آموزان می پرداختم که این تشویق ها شامل دادن کارت امتیازی –دست زدن کلاس برای وی اهدا جایزه و انتخابات وی به عنوان نماینده کلاس بود.

4-معمولا سعی من براین است که هیچ کدام از دانش آموزان را با هم مقایسه ننمایم لذا درفعالیت های کلاسی وانجام تکالیف مورد نظر فاطمه فقط وفقط با خودش مقایسه می کردم وپس از مشاهده پیشرفت حتی اگر اندک وی،آن را با تکالیف قبلی خودش مقایسه وبه خاطرپیشرفت وی او را تشویق می کنم . هرگاه کار مثبتی را انجام می داد یا تکالیف خود را به خوبی انجام می داد یا برعکس از عهده وظایفش  بر نمی آمد او را با هیچ کسی مقایسه نمی کردم بلکه او را در هر مورد تنها با خودش مقایسه می کردم ومدام به او گوشزد می کردم که تو نسبت به قبل از پیشرفت کرده ای یا در صورت کم کاری به او می گفتم که مثلا تو روز گذشته این کار را به خوبی انجام دادی ولی الان دقت نکردی.(براساس انتظارات ارشیابی توصیفی)

5-توجه با به پیشگیری شرایط فاطمه در ملاقات های فراوانی که با مادرش داشتم (به خاطر اینکه او هر زنگ استراحت در مدرسه حاضر می شد)از وی خواستم که کمتر به مدرسه بیایدتا وابستگی جدید فاطمه  و مادرش به هم کم رنگ تر شود زیرا احساس  می کردم این وابستگی از بروز استعداد های او جلو گیری می کند و بر دامنه مشکلاتش می افزاید.

روش های گردآوری اطلاعات (شواهد 2)

بااجرای راه حل های ارائه شده نتایج زیربه صورت مشخص مشاهده گردید.

1-پس ازمسئولیت های گوناگونی که برعهده فاطمه  گذاشتم مشاهده کردم که به مرور زمان مهارت خواندن  وی بیشتر شد. از انجام فعالیتهای گروهی لذت می برد وسعی می کرد تاآنجا که می تواند خود را درجمع قرار دهد وشرایط جمع را بپذیرد. ترس او از اینکه نتواند کارش را به درستی انجام دهد کاهش چشمگیری پیدا کرده بود و جرأت و پشتکارش  بسیار بالا رفته بود.

2-اندک اندک استعداد ها وتوانایی های فاطمه شروع به شکوفا شدن نمود. تکالیف خود را شخصاً انجام می داد . در درس املاء پیشرفت قابل ملاحظه ای داشت و تمرینات ریاضی را خودش انجام می داد. در درس بنویسیم قادر به بیان خاطرات، مشاهدات و داشته های خودش بود زیبا سخن می گفت و به این طریق جذب توجه می نمود.

3-پس از هر موفقیتی که تشویق می شد سعی در تکرار فعالیت هایی می نمود که او را به نتایج مناسب و حرکت در مسیری می کرد که بتواند از امتیازات بیشتر وبهتری برخوردار گردد.احساس خوشایندی که از تشویق در جمع نصیب او می شد فعالیت هایش را دو چندان می کرد و او را از حالت سکون زیاد به فعالیت وا می داشت.

4-از اینکه با دانش آموزان دیگر مقایسه نمی شد و هر فعالیت و پیروزی یا شکست او فقط وفقط با خودش  مقایسه می شد و دیگر سر کوفت دانش آموزان زرنگ کلاس روحش را آزرده نمی کرد به او احساس خوشایندی می داد که این مسئله در تغییر رفتار او قابل مشاهده بود. همیشه سعی می کرد تکالیفش را به موقع انجام دهد و دقت می نمود تا جواب درستی برای هر پرسش بیابد.

5-با کاهش حضور مادر فاطمه  در مدرسه،وی سعی می کردبامشکلاتی که درحیاط یادرکلاس باآنها روبرو می شودشخصاً برخورد ومقابله نمایدوتلاش می نمود کارهایی راکه هرروزمادرش برایش انجام می داد راخودش انجام دهد ودرسهایی که درکلاس می دادم در خانه توسط والدین تمرین وتکرار می کرد و برانجام کارها خود مسلط تر می شد و روحیه جمعی وی افزایش چشمگیری یافت.

6-برنامه وشعرهایی که درهرمناسبت به دانش  آموزان داده می شد وی اولین کسی بود که حفظ می کرد ودرکلاس بادانش آموزان رقابت داده می شد و بقیه سعی می کردند مانند فاطمه  زود یاد بگیرند و برای سرصف که بچه ها برنامه اجرا می کردند شرکت می نمودند.

نتیجه گیری

باتوجه به مطالب فوق ومشاهده مستمر و مداوم رفتار فاطمه  درکلاس و با عنایت به جمیع راه حل ها و روش تربیتی که  در جریان افزایش مهارت خواندن  دروی مورد استفاده قرار گرفته است نتایج بسیار قابل تاملی را برای من درپی داشته است که با تغییراتی بسیار اندک می تواند مورد استفاده دیگر همکاران محترم در موارد مشابه قرار گیرد . بزرگترین حسی که درجریان رشد و بالندگی هر انسانی می تواند او را هرروز به سوی پیشرفت وتکامل سوق دهد مهارت خواندن  است.بدون تردید دانش آموزانی که دارای احساس خودارزشمندی وعزت نفس قابل توجهی هستند ،نسبت به همسالان خوددرشرایط مشابه،پیشرفت تحصیلی وکارآمدی بیشتری ازخود نشان می دهند . پرورش خود ارزشمندی وعزت نفس درکودکان ازمهم ترین وظایف ورسالت های اولیاء ومربیان می باشد که دراین ارتباط بیشترین نقش برعهده ی الگوهای رفتاری است.فاطمه با شرایطی که برایش آماده گردید وبا تلاش وهمت خانواده اش توانست به مهارت خواندن  مطلوب نزدیک شود در نتیجه می توان با اندکی خود گذشتگی ،پشتکار ،همت و نوآوری و سایر امکانات موجود در این مسیر موفق بود.فاطمه  وفاطمه های بی شماری که به علت مشکلات فراوان از درس ومدرسه فراری می شود آینده ای نامعلوم را درپیش خواهد داشت وما به عنوان پر چمداران پرورش آینده سازان درعدم مو فقیت وپیشرفت این چنین دانش آموزی سهم فراوانی بر عهده داریم. ما با همه این اوصاف وبا توجه باتجربه ای که اینجانب دربرخوردبامساله فاطمه کسب نمودم ، مطمئنم در مهارت خواندن  همه افراد می توان به  آنها کمک کرد وآنها را در مسیری مثبت و قابل قبول قرار داد.به شرطی که از سرزنش کردن ،مقایسه کردن با دیگران وبرخوردی که باعث دلسردی ودلزدگی اواز حضور در محیط کلاس ومدرسه گردد جدا خوداری شود.بدان امید که آینده ای روشن ودرخشان را برای مملکت بزرگ خویش رقم بزنیم وآن را به دست افرادی لایق وتوانمندکه خود پرورده ایم، بسپاریم.

 

پیشنهادات

یکی از دلایل عمده بسیاری ازاختلالات رفتاری وشخصیتی در کودکان ونوجوانان، ضعف در مهارت خواندن  است، بنابراین امروزه در اصلاح ودرمان بسیاری از این اختلالات، پرورش و تقویت مهارت خواندن  فردی و اجتماعی ،نقش بسزایی ایفا می کند . از این رو با توجه به اهمیت موضوع برای کودکان ونوجوانان، در جهت تقویت وافزایش آن ، موارد زیر به والدین ودست اندرکاران تعلیم و تربیت توصیه می شود:

1-روحیه مهارت خواندن ازقبیل شعروسرودو... را درکودکان ونوجوانان تقویت کنید.

2-سعی کنید در برخورد با کودکان ونوجوانان، توانمندی های آنان را مورد نظر قرار دهید ،نه ناتوانی هارا.

3-زمینه کسب تجربه های خوشایند از فعالیت های مستقل وآزاد را برای آنها فراهم کنید.

4-تجربه های موفقیت آمیز آنان را افزایش می دهد.

5-قدرت تحمل کودکان ونوجوانان برای مواجه شدن باناکامی های احتمالی افزایش دهید.

 

 

 

 

 

                                 

 منابع ومأخذ

1 –  اکبری،مشکلات نوجوانی وجوانی ، انتشارات معبود ،1374

2 –  افروز، روانشناسی کم رویی وروش درمان ، نشر فرهنگ اسلامی ،  1379

3 – احمدوند ،محمدعلی ،روانشناسی بازی،انتشارات پیام نور ،1372

4 – علیخانی، ویدا، چرا دانش آموزانم؟ ،انتشارات پویش اندیشه ،1383

5 – حسین نژاد، محمد،مشاوره با کودکان ، انتشارات سپندهنر ، تهران 1379

6 – قائمی ،  علی ،خانواده ونابسامانی های روانی ، انتشارات امیری، 1374 .

7 – شفیع آبادی، عبدالله ، راهنمایی ومشاوره کودک ، انتشارات تهران ، 1372.

8-نشریه ماهانه پیوندشماره 255، انتشارات دانشگاه تهران 1379.

9 – ماهنامه رشدآموزش ابتدایی شماره 41 ، انتشارات کمک آموزشی، 1380.

 10 - قاسمی پویا ، اقبال . ( 1382) . راهنمای معلمان پژوهنده . تهران ، نشر اشاره ، چاپ چهارم .

11 - ماهنامه رشدآموزشی در رشد تکنولوژی ، شماره 127، انتشارات دفترکمک آموزشی، 1379.

12 – سیف ،علی اکبر(1320) روانشناسی پرورشی رشد نوین، نشر تهران،1393.

13- مدیری ، لیلا . ( 1378) . بررسی روش های خواندن گسترده در تقویت مهارت خواندن . تهران ،

            دانشگاه شهید بهشتی ( پایان نامه دفاع شده کارشناسی ارشد).        

14 -مهتاج ، مهین . ( 1360 ) . چگونه می توان به بچه هایی که در آستانه خواندن قرار دارند کمک کرد ؟ . مجله پویه ، شماره 3 .    

15 - سایت  www.tebyan.net

16 – سایت  www.asemankafinet.ir